جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى
205
ميزان الملوك والطوائف وصراط المستقيم في سلوك الخلائف ( فارسى )
خداوند اين تخم را پرورش دهد و انتفاع و ارتفاعى از آن حاصل گردد ، هركس از طالبان رزق از آدمى و غير آن را بخورد همه را رزق او بداند و بر او حلال نمايد و چنين بداند كه بندگان خداوند محتاج به رزق مىباشند و رزق ايشان موقوف بر تربيت و تدبير و دهقانيت است و همه كس اين دهقانيت را نمىتواند نمود و من به خلافت خداوند و به مقتضاى رضاى او به خدمت و دهقانيت و تربيت امر رزق ايشان ، مشغول مىگردم و عبوديت خداى را در اين امر به جاى مىآورم و بنابراين نيّت و معرفت ، بايد كه بر فلّاح ، مزارع و شاگرد خود ، هيچ حيف و ميل نكند و مزد و نصيب ايشان را تمام بدهد و در امر به معروف و نهى از منكر در حق ايشان كوتاهى نكند و هر روزه تا وقت حصول ارتفاع و منافع ، دل و اميد را به كرم و رحمت خداوند بدارد و بعد از حصول منافع از كشت و باغ ، حقوق يوم الحصاد به فرمودهء وَ آتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ « 1 » به درويشان و سائلان و واردان بدهد و اگر كه بعد از آن به نصاب برسند ؛ زكات واجبى آنها را بيرون كند و به مستحقان آن برساند و بداند كه اگر از مال زكات ، چيزى در مال او بماند همگى مال او شبهه مىگردد و به آنچه بعد از صدقهء يوم الحصاد و زكات واجبى ، از براى او باقى بماند ، قانع و راضى باشد و در قيد ذخيره نمودن براى سال ديگر نباشد و توكل بر خداى نمايد . چونكه به امر دهقنت كه عين معنى توكل است ، مشغول شده و قيام نموده است و در تحصيل منافع آن اميدوار به لطف و كرم خداى گرديده و از براى هيچ مخلوقى در آن مدخل و مجال نديده است و بايد كه پيوسته در خانه خود را بر صادرين ، واردين و عابرين از درويشان و توانگران مفتوح و گشاده دارد و به گشودگى و خوش خلقى و اعتقاد و نيت خالص و خدمت بندگان خداى نمايد بر قدر دخل و منفعت خود و منت بر احدى نگذارد و اذيت به كسى نرساند و اگر كه سالى ، ارتفاع و مداخل كم باشد يا خشك سالى باشد ؛ به جهت آن محزون و غمناك نگردد و به جهت حب مال و حرص ، كفران
--> ( 1 ) . انعام : 141